Τρίτη, 6 Μαρτίου 2012

Μείωση στους εισακτέους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: Αμήν και πότε;

Με αφορμή την είδηση περί πρότασης των Πρυτάνεων για μείωση 50% των εισακτέων στα πανεπιστήμια από φέτος, άφησα το παρακάτω σχόλιο στο forum του iSchool, το οποίο και αναδημοσιεύω εδώ:

Πριν πολλά πολλά χρόνια, η Ελλάδα ήταν μια χώρα που το κύριο μέρος του πληθυσμού της ζούσε σε αγροτικές περιοχές. Άρα, ως εκ τούτου, απασχολούνταν και στον αγροτικό τομέα παραγωγής, τομέα στον οποίο η Ελλάδα έχει αντικειμενικά μεγάλο πλεονέκτημα. Θέλω να πω, ούτε αυτοκίνητα παράγουμε ως χώρα, ούτε ανθρώπους στο φεγγάρι στέλνουμε, ούτε υπολογιστές φτιάχνουμε. Η μεγάλη μας δύναμη (θα έπρεπε να) είναι το ποιοτικό αγροτικό προϊόν. Και όντως, μέχρι ένα σημείο, έτσι ήταν, δεδομένων πάντα των ειδικών συνθηκών που βίωνε η χώρα (κατοχές, χούντες, πόλεμοι, κτλ).

Το πρόβλημα άρχισε να διαφαίνεται στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το φαινόμενο της αστυφιλίας άρχισε να παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, η επαρχία άρχισε να ερημώνει, μιας και οι τότε 20-30άρηδες (η γενιά των γονέων μας είναι αυτή, για να μην ξεχνιόμαστε) άφηναν το χωριό όχι για να φύγουν μετανάστες (όπως έκαναν οι δικοί τους γονείς) αλλά για να πάνε στις μεγάλες ελληνικές πόλεις. Αυτή η διάβρωση της σύνθεσης του ελληνικού πληθυσμού ήταν καθοριστικής σημασίας για το μέλλον της χώρας. Βλέπεις, οι άνθρωποι που μετακόμισαν από τα χωριά στις πόλεις δεν θα ασχολούνταν πλέον με τον αγροτικό τομέα παραγωγής, αλλά με τον δευτερογενή τομέα παραγωγής, που περιλαμβάνει την μεταποίηση των πρώτων υλών και τις υπηρεσίες.

Η ελληνική επαρχία ξεκίνησε να πέφτει κατακόρυφα. Το πρόβλημα βέβαια εντείνοταν ακόμη περισσότερο από την αδιάκριτη παροχή των ευρωπαϊκών κονδυλίων στους αγρότες που, αντί να μετατραπούν σε βελτίωση της παραγωγικής διαδικασίας, μετατράπηκαν σε γλέντια στα μπουζούκια, αυτοκίνητα, κτλ. Αυτό φυσικά συμβαίνει ακόμη και σήμερα.

Η λύση για να τονωθεί η ελληνική επαρχία θεωρήθηκε τότε πως ήταν η ίδρυση τμημάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην περιφέρεια. Ο Ανδρέας Παπανδρέου άλλωστε, ήξερε καλά το παιχνίδι χειραγώγησης της μάζας. Έτσι, επινόησε αυτόν τον τρόπο ώστε υπάρχει μια μετάγγιση του αστικού πληθυσμού προς την περιφέρεια. Ιδρύθηκαν εκατοντάδες τμήματα. Όντως, η περιφέρεια τονώθηκε και μάλιστα σημαντικά. Αυτό που δεν είχαμε καταλάβει βέβαια, ήταν ότι τότε ξεκίνησε η παραγωγή χιλιάδων πτυχιούχων που σε λίγα χρόνια δεν θα ξέραμε τι να τους κάνουμε.

Ταυτόχρονα, οι τωρινοί γονείς μας (αυτοί που στις αρχές της δεκαετίας του '80 μετακόμισαν από τα χωριά στις πόλεις), στην πλειοψηφία τους χωρίς κάποια ιδιαίτερη μόρφωση, ξεκίνησαν να πιέζουν την δική μας γενιά να "πάρει ένα χαρτί", μην τυχόν και "γίνει ξύλο απελέκητο, σαν εμάς". Η ίδρυση τόσων πολλών τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ το ευνοούσε άλλωστε αυτό. Συν τοις άλλοις, οι γονείς μας, έβλεπαν πως όποιος ήταν μορφωμένος από την δική τους γενιά, είχε εξασφαλισμένη μια ζωή με χρυσά κουτάλια. Η ανάγκη για πανεπιστημιακή μόρφωση (ή τουλάχιστον η ψευδαίσθησή της) έγινε μεγαλύτερη από ποτέ. Ο ανταγωνισμός φυσικά μεταξύ των υποψηφίων ήταν τεράστιος, και τότε άρχισε να γιγαντώνεται και ο θεσμός του φροντιστηρίου. Ο οποίος, δεν είχε κανένα πρόβλημα όσον αφορά την στελέχωση του, μιας και όλοι οι πτυχιούχοι των καθηγητικών σχολών που δεν χωρούσαν στο δημόσιο, έβρισκαν ασφαλές καταφύγιο στα φροντιστήρια (αυτός παρεμπιπτόντως είναι ο λόγος που κατά την γνώμη μου δεν χτυπάται η παραπαιδεία στην Ελλάδα).

Όλοι ήταν ικανοποιημένοι: Οι γονείς, έβλεπαν τα παιδιά τους να σπουδάζουν και να μην γίνονται "ξύλα απελέκητα". Η περιφέρεια, που έβλεπε τον πληθυσμό της να αυξάνεται με την έλευση των φοιτητών (και άρα έχοντας οικονομικά οφέλη από αυτό). Οι ίδιοι οι μαθητές, που, αφού τους είχαν πιπιλίσει το μυαλό με την αξία της πανεπιστημιακής μόρφωσης, νόμιζαν ότι κάτι κάνουν. Οι πτυχιούχοι των καθηγητικών σχολών, που δούλευαν στα φροντιστήρια, μιας και δεν χωρούσαν στο δημόσιο. Και πάνω από όλους αυτούς φυσικά, η κυβέρνηση που, όποτε προέκυπτε ένα ζήτημα με την περιφέρεια, τους πετούσε ένα ΤΕΙ της πούτσας και τους βούλωνε τα στόματα.

Το μεγάλο όνειρο άρχισε να γίνεται πραγματικότητα. Βλέπεις, τα παιδιά που αποφοίτησαν από τα πανεπιστήμια στα τέλη της δεκαετίας του 1990 - αρχές του 2000 βρήκαν εύκολα μια δουλειά, ανελίχθηκαν γρήγορα στην ιεραρχία, έγιναν εν τέλει διευθυντές και πρόεδροι. Και όσο οι υπόλοιποι το έβλεπαν αυτό, τόσο ήθελαν να γίνουν και αυτοί το ίδιο πράγμα.

Κάποια στιγμή όμως, συνειδητοποιήσαμε ότι έχουμε τόσο κόσμο που δουλεύει στον δευτερογενή τομέα παραγωγής, και τόσο λίγο κόσμο που δουλεύει στον πρωτογενή τομέα παραγωγής, που ναι μεν δουλεύαμε στα γραφεία και ήμασταν όλοι διευθυντές, αλλά τρώγαμε πορτοκάλια Αργεντινής, σκόρδα Κίνας και ντομάτες Ισπανίας. Γιατί, καλή είναι η υπηρεσία που προσφέρεις, αλλά όταν ως χώρα δεν παράγεις αυτά που καταναλώνεις, όταν δεν εξάγεις και εισάγεις τα βασικά αγαθά για την επιβίωση σου, όταν δεν έχεις πολλούς τεχνίτες και έχεις πολλούς επιστήμονες, υπάρχει ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Γιατί αν το καλοσκεφτείτε, τι είναι η οικονομία; Είναι έσοδα και έξοδα. Είναι παραγωγή και κατανάλωση. Είναι εξαγωγές και εισαγωγές. Είναι κέρδος και ζημιά. Όλα αυτά, είναι οι διαφορετικές όψεις ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ.

Μείναμε λοιπόν σήμερα, ή μάλλον όχι σήμερα, θα μιλήσω για 5 χρόνια πριν, που δεν είχαμε όλες αυτές τις έκτακτες συνθήκες, να είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε με επιστημονικό τρόπο πολλά ζητήματα, και να μην μπορούμε να βρούμε εργάτες να υλοποιήσουν όλα όσα εμείς ξέραμε. Ξέραμε ως άτομα ειδικά ζητήματα πληροφορικής και δεν βρίσκαμε υδραυλικό να μας φτιάξει την βρύση. Κάναμε διδακτορικά στα μαθηματικά και τρώγαμε ντομάτες Πορτογαλίας.

Αλλά ήμασταν ευχαριστημένοι, έτσι;

Στην 7χρονη καθηγητική μου πορεία είδα πολλούς μαθητές (και τους αντίστοιχους γονείς φυσικά) να *δηλώνουν* ότι θέλουν να σπουδάσουν. Σε ορισμένους από αυτούς ήταν εμφανές ότι το παιδί είτε δεν ήθελε, ή δεν μπορούσε να σπουδάσει. Η θέση όμως στο πανεπιστήμιο ή το ΤΕΙ υπήρχε. Και αφού υπήρχε, "έπρεπε" να καλυφθεί. Πέρασαν παιδιά από τα χέρια μου που, σαν παπαγαλάκια μου έλεγαν "εγώ κύριε θέλω να σπουδάσω" και δεν ήθελαν να διαβάσουν ούτε μια λέξη. Η δήλωση επιθυμίας για σπουδές όμως, ήταν πάντα εκεί, μην τυχόν και απογοητεύσουν τους γονείς τους που θα έβγαζαν στην κοινωνία ένα αμόρφωτο παιδί, μην τυχόν και ξεχωρίσουν από τους συμμαθητές τους που θα γίνονταν όλοι μεγάλοι και τρανοί -my ass. Εννοείται ότι όλα αυτά συνέβαιναν στα φροντιστήρια, αφού όλοι πάνε, γιατί όχι εγώ, γιατί όχι το παιδί μου, τι είμαστε εμείς, κατώτεροι;

Δυστυχώς ή ευτυχώς, ο καπιταλισμός έχει έναν τρόπο να επαναφέρει στην ισορροπία τους κάποια πράγματα. Το κακό είναι ότι το κάνει με βίαιο τρόπο και απάνθρωπο. Εφόσον ως χώρα δεν μπορέσαμε να "καταναλώσουμε" τους πτυχιούχους που "παράγαμε", και εφόσον δεν είμαστε σε θέση να αυξήσουμε την "κατανάλωση", θα πρέπει να μειώσουμε την "παραγωγή". Απλά μαθηματικά. Και όσοι δεν μπουν στα πανεπιστήμια;

Αυτοί θα την βρουν την άκρη, να είστε σίγουροι για αυτό. Κάποτε θα'ρθει η στιγμή που θα βρίσκουμε άμεσα υδραυλικό για την χαλασμένη μας βρύση, για να πλύνουμε την ελληνική ντομάτα μας.